घरीच तपासा दुधाची शुद्धता

आजच्या काळामध्ये दुधामध्ये भेसळ असणे ही देखील सामान्य बाब झाली आहे. दुधामध्ये पाणी मिसळण्यापासून ते थेट युरिया, स्टार्च, इथपर्यंत सर्व वस्तू दुधामध्ये मिसळून भेसळयुक्त दुध पुरविले जाण्याच्या घटना घडतच असतात.

मात्र असे भेसळयुक्त दुध आरोग्याच्या दृष्टीने किती घातक ठरू शकते याची कल्पना आपण करू शकतो. असे भेसळयुक्त दुध आपल्या घरी तर येत नाही ना, याची खात्री करून घेण्यासाठी काही प्राथमिक चाचण्या आपण घरच्याघरी करून पाहू शकतो. त्याबाबत पाहुयात…

दुध स्टार्च युक्त आहे किंवा नाही? हे तपासण्यासाठी थोडेसे दुध एका वाटीमध्ये काढून घेऊन त्यामध्ये दोन चमचे मीठ मिसळावे. जर दुधामध्ये स्टार्च नसेल तर दुधाचा रंग बदलणार नाही. मात्र दुधामध्ये स्टार्च असेल, तर दुधाचा रंग निळा होईल.

दुधामध्ये कॉस्टिक सोडा घालूनही भेसळ करण्याची पद्धत सामान्य आहे. याची तपासणी करण्यासाठी थोडे दुध एक लहान काचेच्या बरणीत घालावे आणि झाकण लावून बरणी जोरजोराने हलवावी. असे केल्यांनतर जर वाजवीपेक्षा जास्त फेस दुधावर आला, आणि पुष्कळ वेळ तसाच राहिला, तर त्यामध्ये वॉशिंग सोडा असू शकतो.

पॅकेज्ड दुध जास्त काळ टिकून राहावे या करिता त्यामध्ये फॉर्मालीन मिसळले जाते. अशात दुधामध्ये फॉर्मालीन आहे किंवा नाही? हे तपासण्यासाठी शक्यतो तज्ञांची मदत घ्यावी, कारण ही तपासणी करण्याकरिता वापरले जाणारे रसायन अतिशय काळजीपूर्वक वापरले जाणे आवश्यक आहे. एका टेस्ट ट्यूबमध्ये किंवा एका लहानशा वाटीमध्ये थोडेसे दुध काढून घेऊन त्यामध्ये अतिशय काळजीपूर्वक रित्या दहा मिलीलीटर सल्फ्युरिक अ‍ॅसिड घालावे. जर दुधामध्ये फॉर्मालीनची भेसळ असेल तर दुधावर निळसर छटा दिसून येईल.

अनेकदा दुधामध्ये डालडा किंवा वनस्पती तूप मिसळले जात असते. हायड्रोक्लोरिक अ‍ॅसिडच्या मदतीने ही भेसळ तपासता येऊ शकते. ही तपासणी करण्याकरिताही तज्ञांची मदत घेणे योग्य ठरेल. भेसळ तपासण्यासाठी दोन चमचे हायड्रोक्लोरिक अ‍ॅसिड, एक चमचा साखर आणि एक चमचा दुध असे पदार्थ एकत्र मिसळावेत. जर दुधामध्ये डालडा किंवा वनस्पती तुपाची भेसळ असेल, तर हे मिश्रण लालसर रंगाचे दिसून येईल.

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.